ACHTERGRONDNIEUWS

Jan Willem van Beem (33) uit Dronrijp heeft zondag 20 september tijdens de Oldehove partij in Leeuwarden afscheid genomen van het kaatsen. Hij kwam op deze laatste hoofdklassepartij van het seizoen zelf niet meer in actie. Het actieve afscheid vond al tijdens de PC plaats. Vrijdag 18 september had hij met veel vrienden een afscheidsfeest in De Posthoorn van Dronrijp. “Ik heb daar naar uitgezien. Ik stond er wel met gemengde gevoelens. Je sluit een heel groot boek af, maar ik had ‘the best time of my live’.”  Van Beem heeft een succesvolle kaatscarrière achter de rug. Hij won bijna alle klassiekers, al ontbreekt het klavertje vier op zijn erelijst. Maar thuis heeft hij een veel waardevoller klavertje vier: zijn vier kinderen.

Het afscheid van Jan Willem van Beem komt eigenlijk een jaar te vroeg. Zijn plan was om in 2010 te stoppen. Hij wilde zijn carrière graag in stijl afsluiten, met volgend jaar mogelijk de laatste kans op het winnen van de PC en Beetgum. In juni van het afgelopen jaar liep hij een zware schouderblessure op. “Diverse banden van de schouder waren opgerekt. Er is van alles aan gedaan om goed te herstellen: medicijnen, fysiotherapie, krachttraining, zelfs spuiten gingen erin. Het mocht niet echt baten.” Die blessure heeft zijn besluit in een stroomversnelling geplaatst. “Ik kreeg tijd om alle zaken op een rij te zetten. De motivatie was niet meer honderd procent aanwezig. Ik had er dit jaar weer veel voor gedaan, maar in wedstrijden dacht ik soms ‘wat doe ik hier’. Het gevoel zei dan ook: tijd om te stoppen, niet in 2010, maar direct. Het verstand zei: doorgaan, zo wil ik niet stoppen.”

Jan Willem van Beem, na zijn laatste PC-partij geïnterviewd door Gerrit Kloosterman. (Foto: Bernard Pijper)

Omdat op de achtergrond ook nog meespeelde dat Jan Willem mede-eigenaar van Schaaf Beveiliging was geworden, heeft hij besloten na de PC van 2009 te stoppen. Zoals gedurende zijn gehele kaatscarrière steunde zijn vrouw Aly Minke Heeg hem ook hierin. “Daar ben ik haar zeer dankbaar voor!”

Van CFK naar KNKB
De in Franeker geboren Van Beem kwam op zesjarige leeftijd in Tzummarum in aanraking met het kaatsen. Als kaatser bij de christelijke bond CFK liep hij er in de jeugdcategorieën niet echt uit. “De combinatie van een beetje talent en een groot doorzettingsvermogen heeft mij aan de top gebracht.”

Een jaar voor de fusie van de CFK en de KNKB (1994) is Van Beem naar de KNKB overgestapt. Dat heeft in huize Van Beem de nodige strijd gekost. Met zijn christelijke achtergrond mocht hij niet op de KNKB-zondag kaatsen. “Ik wilde graag nog een keer de Freulepartij van de KNKB kaatsen. Die laatste kans kreeg ik alleen als ik naar de KNKB overstapte. Uiteindelijk hebben mijn ouders erin toegestemd.” Zijn doel leek een goede kans van slagen te hebben. Met Rienk Groothof en Dietrich Zijlstra won hij dat jaar diverse prijzen. Op de Freule had hij ook een goede kans. “We hadden een mooi lot. Het was jammer dat we niet verder kwamen dan de tweede omloop. Na een 4-0 voorsprong werden we met 5-5 en 6-6 uitgeschakeld door de latere finalist Easterein.”

Balgevoel
In 1997 won hij op zijn 21^ste verjaardag met Dronrijp de Bondswedstrijd. Dat was het breekpunt in zijn carrière. “We waren die dag echt geen favoriet. We hadden het getroffen met de loting. In de finale namen we het op tegen het favoriete Groningen met Pieter van Tuinen, Sake Porte en Pieter Tienstra. Wij hadden niet mogen winnen, zij liepen eigenlijk al met de krans om. Maar in de finale liet Tienstra het helemaal afweten. Op 5-5 en 6-6 kon ik het mooi afmaken.” Daarna vormde Jan Willem een partuur met Auke van der Graaf en Klaas Berkepas. Daarmee verwierf hij in 1998 een vaste plaats in de hoofdklasse. Hij was toen door een knieblessure al gestopt met voetbal, een sport waar hij ook in uitblonk. Op zijn zestiende speelde Jan Willem al in het eerste team van Dronrijp. Bij Foarut heeft hij nog zaalvoetbal gespeeld. Door zijn balgevoel kon Jan Willem in meerdere balsporten goed uit de voeten, zoals tennis, tafeltennis en golf. Maar de kaatssport werd zijn passie. Dat heeft hem de zege opgeleverd in minstens dertig van de veertig kaatspartijen. Totaal won hij ruim zestig wedstrijden. Eén van de mooiste daarvan was wel het winnen van de Eise Eisingapartij in 2007 in zijn woonplaats Dronrijp. “Ik had in mijn eigen woonplaats nog nooit gewonnen. Die dag kon ik voor eigen publiek eindelijk tonen wat ik waard was. Dat gaf een voldaan gevoel.”

Jan Willem van Beem tijdens de sfeervolle PC 2008 Foto: Gert Gort

Sfeergevoelig Jan Willem van Beem is gevoelig voor sfeer. “Hoe meer mensen langs de velden en hoe beter de entourage, des te beter voel ik me er thuis.” Helaas zijn er maar weinig partijen meer waar aan die voorwaarden wordt voldaan. De PC is een van de weinige waar dat wel het geval is. Jan Willem viel op de PC drie maal in de prijzen. In 1999 en 2002 werd hij derde. In 2004 werd hij tweede met Klaas Anne Terpstra en Douwe Groenendijk, het beste partuur waarin hij gekaatst heeft. “Dat ik die kans om de PC te winnen niet heb benut zie ik als het dieptepunt van mijn carrière. Wat bij de Bond wel lukte, lukte bij de PC niet.” Op de PC van 2009 kon hij door de nog niet herstelde schouderblessure niet datgene brengen wat nodig was. Hij sloot

zijn laatste kaatspartij in de hoofdklasse in mineur af. Met de afscheidsbloemen maakte hij een groots gebaar. Hij deelde het boeket in tweeën en overhandigde de ene helft aan Jan van der Meij, oud-voorzitter van de PC, en de andere helft aan de zittende voorzitter Minne Dijkstra. Beiden hebben een ‘slimme’  ziekte. “Het was mijn afscheidswedstrijd, maar voor hen heeft afscheid een heel andere betekenis. Ik vond dat ik dat moest doen. Zij hebben veel voor de kaatssport betekend. Het gebaar heeft beiden veel gedaan, mij ook.”

Toekomst kaatsen
Jan Willem maakt zich zorgen over de toekomst van het kaatsen. “De publieke belangstelling neemt af, ik zie dat niet toenemen. Mede daardoor is er in en rond het veld weinig beleving. Het niveau van de hoofdklasse wedstrijden is ook lager geworden, mede door de mindere kwaliteit in de breedte. De laatste jaren zijn veel sterke kaatsers gestopt. Dat is bijna niet op te vangen. De doorstroming vanuit de junioren naar de eerste klas valt namelijk tegen, waardoor de breedte en de kwaliteit van de eerste klas ook tegenvalt.”
De belangrijkste oorzaak van de terugslag ligt volgens Van Beem in de drukke wedstrijd kalender. Hij heeft ook wel een aantal oplossingen. “Kaatsen is een mooie sport, maar er moet wel wat gebeuren om dat zo te houden. De huidige opzet past niet in deze tijd. De aansturing door een topsportcommissie bijvoorbeeld, dus loskoppeling van de Algemene Vergadering. Daarnaast zou Stichting Score de volledige jeugdopleiding voor haar rekening moeten nemen. Het wedstrijdprogramma moet ook op de helling. De jeugd en de eerste klas zouden alleen op zaterdag moeten spelen en de hoofdklasse alleen op zondag.”

Eigen toekomst
Als kaatser was Jan Willem vooral bezig met zijn eigen zaken als sporter. Toch heeft hij van tijd tot tijd wel zijn mening gegeven. Nu hij gestopt is, is hij bereid zijn kennis van zaken op bestuurlijk niveau in te brengen. Hij ziet zichzelf niet als kaatstrainer, wel als coach of teammanager. “Maar ik wil eerst even afstand nemen, misschien over een jaar.” Van Beem richt zich nu op zijn maatschappelijke carrière. Daarin heeft hij het afgelopen jaar een belangrijke stap gezet. Hij nam zelf ontslag bij de Rabobank, zonder dat hij een andere baan had. “Ik wilde iets totaal anders. Bij toeval kwam ‘Schaaf Beveiliging’ op mijn weg. Ik ben daar directeur/mede-eigenaar in een organisatie waar de mens centraal staat. Beveiliging is een bloeiende markt. Ik zie het als een uitdaging de activiteiten van Schaaf verder uit te breiden en te verbeteren.”

Daar kan hij zijn ervaringen uit de sport goed bij gebruiken. “In de sport verlies je meer dan je wint. Als je verloren hebt, weet je winnen meer te waarderen. De eerste seconden na de overwinning zijn hemels, uniek. Daarna is het al weer historie, het is zo voorbij. Als je eenmaal aan de top bent is het moeilijk daar te blijven. Daar heb je doorzettingsvermogen voor nodig. Je moet je bewust zijn waar je mee bezig bent, je honderd procent willen geven.” En dat heeft Jan Willem van Beem altijd gedaan.